Słownik
Hipoteza (zerowa i alternatywna)
Hipoteza – to sformułowane przed analizą przypuszczenie dotyczące określonego zjawiska, różnicy lub zależności. Powinna wynikać z pytania badawczego oraz wcześniejszej wiedzy teoretycznej lub wyników badań. W statystycznym testowaniu hipotez najczęściej rozróżnia się hipotezę zerową H0 oraz hipotezę alternatywną H1. Hipoteza zerowa H0 najczęściej zakłada brak efektu, różnicy lub zależności w populacji.
Jeżeli sprawdzamy skuteczność leku poprawiającego pamięć, H0 może zakładać brak różnicy w poziomie pamięci między warunkami. Jeżeli analizujemy związek inteligencji z agresją, H0 może zakładać brak zależności między tymi zmiennymi. Hipoteza alternatywna H1 opisuje natomiast możliwość istnienia efektu, różnicy lub zależności. Może mieć charakter dwustronny, gdy zakładamy jedynie występowanie różnicy lub związku, albo jednostronny, gdy wcześniej określamy oczekiwany kierunek efektu.
W klasycznym testowaniu hipotez w podejściu NHST nie próbujemy bezpośrednio „udowodnić” H1. Oceniamy, czy dane dostarczają wystarczających podstaw do odrzucenia H0. Jeżeli wynik testu statystycznego daje wartość p mniejszą od przyjętego poziomu istotności α, np. p < 0,05, odrzucamy H0. Jeśli p ≥ α, nie mamy wystarczających podstaw do jej odrzucenia. Nieodrzucenie H0 nie oznacza jej potwierdzenia ani udowodnienia, że efekt nie istnieje. Może ono wynikać np. z małej mocy testu, niewielkiej próby albo małej rzeczywistej wielkości efektu. Dlatego wynik nieistotny statystycznie należy interpretować ostrożnie.Pomocna jest analogia do zasady domniemania niewinności. Oskarżony odpowiada H0: dopóki dowody nie są wystarczająco silne, nie uznajemy go za winnego. Odrzucenie H0 odpowiada sytuacji, w której zgromadzone dowody przekraczają ustalony próg. Brak takich dowodów nie oznacza jednak udowodnienia niewinności. Analogia pokazuje także znaczenie błędu I rodzaju, czyli odrzucenia H0 mimo że jest ona prawdziwa. Drugim możliwym błędem jest błąd II rodzaju, polegający na nieodrzuceniu H0 mimo rzeczywistego istnienia efektu.
Nieco więcej na temat stawiania hipotez możesz dowiedzieć się na naszym blogu we wpisie ➡️ Jak stawiać hipotezy i pytania badawcze?
