Czynnik wewnątrzobiektowy
Czynnik wewnątrzobiektowy (lub czynnik wewnątrzgrupowy) – zmienna niezależna, której wartości przypisywane są poszczególnym pomiarom.
Uproszczając sprawę, czynnik wewnątrzobiektowy to zmienna, która koduje kolejne pomiary wykonywane na tej samej grupie (schemat z powtarzanym pomiarem). Przykładem może być badanie z zakresu fizjoterapii, w którym trzykrotnie mierzono nasilenie bólu: przed rozpoczęciem fizjoterapii, zaraz po zakończeniu fizjoterapii oraz miesiąc po zakończeniu fizjoterapii. W takim badaniu zmienną niezależną jest “pomiar”, a zmienną zależną – nasilenie bólu.
Pojęcie czynnika wewnątrzgrupowego związane jest z testami statystycznymi porównującymi pomiary, szczególnie analizą wariancji (ANOVA). W tym kontekście czynnik wewnątrzobiektowy odróżnia się od czynnika międzyobiektowego, czyli zmiennej niezależnej dotyczącej schematu międzygrupowego (porównanie między sobą różnych grup).
W analizie wariancji można uwzględniać jednocześnie wiele czynników, zarówno wewnątrzobiektowych jak i międzyobiektowych (oraz ich interakcje). Oto kilka prawidłowości dotyczących ANOVA z czynnikiem wewnątrzobiektowym:
- Jeśli wykonujemy ANOVA, w której, w której występuje tylko jeden czynnik wewnątrzobiektowy (oraz żaden międzyobiektowy) to jest to jednoczynnikowa ANOVA w schemacie wewnątrzgrupowym.
- Jeśli wykonujemy ANOVA w której występuje więcej niż jeden czynnik wewnątrzobiektowy (oraz żaden międzyobiektowy) to jest to wieloczynnikowa ANOVA w schemacie wewnątrzgrupowym.
- Jeśli wykonujemy ANOVA, w której występują zarówno czynniki wewnątrzobiektowe jak i międzyobiektowe (niezależnie od ich ilości) to jest to wieloczynnikowa ANOVA w schemacie mieszanym.
