Metoda Cattella – to jedna z klasycznych metod wspomagających wybór liczby czynników w eksploracyjnej analizie czynnikowej. Opiera się na analizie tzw. wykresu osypiska (ang. scree plot), przedstawiającego kolejne wartości własne przypisane poszczególnym czynnikom lub składowym.  Istotą metody Cattella jest odnalezienie punktu załamania wykresu, po którym kolejne wartości własne zaczynają maleć znacznie wolniej i tworzą względnie płaską część wykresu .

Czynniki znajdujące się przed punktem załamania interpretuje się jako potencjalnie znaczące, natomiast te znajdujące się za nim traktuje się częściej jako opisujące niewielką część wariancji lub szum. Jeżeli więc wyraźne załamanie występuje po trzecim czynniku, rozwiązanie trójczynnikowe może być uznane za najbardziej prawdopodobne.

W praktyce decyzja nie polega jednak na mechanicznym wskazaniu jednego punktu. Wykres może mieć kilka lokalnych załamań, stopniowe wypłaszczenie albo bardzo łagodny przebieg, przez co różni badacze mogą wskazać inną liczbę czynników.  Metoda Cattella ma charakter graficzny i częściowo subiektywny, dlatego nie powinna być jedyną podstawą decyzji o liczbie czynników. 

Jej wynik warto porównać z innymi kryteriami, takimi jak kryterium Kaisera, kryterium procenta wyjaśnianej wariancji oraz analiza równoległa. Szczególnie analiza równoległa jest obecnie często traktowana jako bardziej obiektywna metoda wyboru liczby czynników.

Metoda Cattella najlepiej sprawdza się wtedy, gdy struktura czynnikowa jest wyraźna, a pierwsze wartości własne zdecydowanie przewyższają kolejne.  Ostateczna liczba czynników powinna wynikać z łącznej oceny wykresu osypiska, innych kryteriów statystycznych oraz interpretowalności i zgodności rozwiązania z teorią. 

PRZYKŁAD DECYZJI NA BAZIE WYKRESU OSYPISKA