Próba kwotowa – nazywana również doborem udziałowym – jest nielosową techniką doboru próby. Polega na takim doborze uczestników, aby struktura próby odpowiadała wcześniej ustalonym proporcjom występującym w populacji, np. pod względem płci, wieku, miejsca zamieszkania czy poziomu wykształcenia.

Kwoty mogą jednak obejmować więcej niż jedną cechę jednocześnie. Przykładowo można uwzględnić zarówno płeć, jak i wiek:

• kobiety 18-34 lata – 22% próby,
• kobiety 35-64 lata – 34% próby,
• mężczyźni 18-34 lata – 18% próby,
• mężczyźni 35-64 lata – 26% próby.

W próbie liczącej 1000 osób oznaczałoby to odpowiednio 220, 340, 180 i 260 uczestników w poszczególnych kwotach.  Im więcej cech jednocześnie wykorzystuje się do ustalania kwot, tym dokładniej można odtworzyć strukturę populacji, ale tym trudniejsza staje się rekrutacja odpowiedniej liczby osób do każdej kombinacji kategorii .

Próba kwotowa może więc przypominać próbę reprezentatywną pod względem wybranych charakterystyk, ale nie jest próbą losową. Osoby znajdujące się w obrębie każdej kwoty mogą być dobierane np. według dostępności, dlatego nie wszystkie jednostki populacji mają znane i jednakowe prawdopodobieństwo znalezienia się w badaniu. Z tego względu odtworzenie proporcji płci, wieku czy miejsca zamieszkania nie gwarantuje pełnej reprezentatywności. Próba może nadal różnić się od populacji pod względem innych, nieuwzględnionych cech.  Próba kwotowa zwiększa podobieństwo próby do populacji w zakresie kontrolowanych cech, ale nie eliminuje ryzyka błędu doboru wynikającego z nielosowej rekrutacji uczestników. 

Źródła:
Churchill, G. A. (2002). Badania marketingowe: podstawy metodologiczne.
Jabłońska, K., Sobieraj, A. (2013). Metodyka dobierania próby badawczej w naukach społecznych. Bezpieczeństwo i Technika Pożarnicza, (4), 31-36.