Populacja
Populacja to podstawowe pojęcie w badaniach naukowych i statystycznych. Oznacza ono kompletny zbiór wszystkich jednostek, obiektów lub zdarzeń, które mają wspólne cechy. Przykładem populacji mogą być wszyscy studenci danego wydziału, mieszkańcy konkretnego miasta, dzieci z całego świata w okresie wczesnoszkolnym, a nawet wszystkie możliwe rezultaty rzutu kostką.
Populację określają nam zawsze problemy, pytania i hipotezy badawcze. Jest ona względnie niezależna od przyjętego schematu badawczego np. korelacyjnego lub planu Salomona. Stanowi jednak punkt wyjścia do kolejnych etapów planowania badania, zarówno ilościowego, jak i jakościowego.
Populacje mogą być:
- skończone – gdy liczba elementów jest określona i możliwa do policzenia, np. liczba uczniów w konkretnej szkole;
- nieskończone – gdy liczba elementów nie jest ograniczona lub niemożliwa do dokładnego określenia, np. wszyscy ludzie obecnie żyjący na świecie;
- rzeczywiste – gdy populacja lub efekt jej działania są obserwowalne, np. osoba wykonująca jakieś zadanie (nawet online bez kontaktu z badaczem);
- hipotetyczne – gdy populacja jest teoretyczna, zakładana na potrzeby badań, np. rozkład normalny cechy.
W praktyce badawczej niemal zawsze niemożliwe jest przebadanie całej populacji, nawet w obrębie jednej szkoły istnieje duże prawdopodobieństwo, że w momencie badania nie wszyscy uczniowie będą w szkole. Z tego względu zwykle pobiera się z populacji próbkę, która stanowi reprezentatywny fragment populacji, dobrany całkowicie losowo lub kwotowo.
Odpowiednia próbka poprzez generalizację wyników testów statystycznych (np. korelacji Pearsona lub testu t Studenta) w oparciu o przyjęty paradygmat (np. NHTS), pozwala wyciągać wnioski o całej populacji przy założeniu pewnego poziomu istotności, który określa możliwość popełnienia błędu I rodzaju.
