Słownik
Pytanie niekierunkowe
Pytanie niekierunkowe – to pytanie badawcze dotyczące istnienia określonego efektu, np. różnicy między grupami lub związku między zmiennymi, bez wskazywania jego konkretnego kierunku. Przykładowo pytanie „Czy dzieci i dorośli różnią się między sobą pod względem poziomu kreatywności?” zakłada możliwość występowania różnicy, ale nie określa, która grupa powinna uzyskać wyższy wynik.
Pytanie niekierunkowe odpowiada na pytanie, czy efekt istnieje, ale nie przewiduje z góry jego kierunku. Z kolei pytaniem kierunkowym byłoby „Czy dzieci są bardziej kreatywne od dorosłych?”, ponieważ wskazuje ono konkretny kierunek oczekiwanej różnicy.Pytania niekierunkowe mogą dotyczyć zarówno różnic między grupami, jak i zależności między zmiennymi. Przykładem może być pytanie „Czy poziom stresu jest związany z satysfakcją z życia?”, które nie przesądza, czy zależność będzie dodatnia czy ujemna. Pytanie niekierunkowe stosuje się zwykle wtedy, gdy istnieją podstawy do przypuszczenia, że dany efekt może występować, ale teoria lub wcześniejsze badania nie pozwalają wiarygodnie określić jego kierunku. Nie musi ono jednak mieć wyłącznie charakteru eksploracyjnego – może również wynikać z celowo ostrożnego sformułowania problemu badawczego.
Brak określonego kierunku oznacza, że zarówno efekt dodatni, jak i ujemny albo przewaga dowolnej z porównywanych grup może stanowić wynik zgodny z pytaniem badawczym. Na podstawie pytań niekierunkowych formułuje się zwykle odpowiadające im hipotezy niekierunkowe. W analizie statystycznej są one naturalnie powiązane z testami dwustronnymi, ponieważ interesuje nas możliwość wystąpienia efektu w obu kierunkach.Więcej na temat formułowania pytań i hipotez badawczych znajduje się w tym wpisie blogowym ➡️ Jak stawiać hipotezy i pytania badawcze?
Literatura
Bedyńska, S., Cypryańska, M. (2013). Statystyczny drogowskaz. 1, Praktyczne wprowadzenie do wnioskowania statystycznego.
Brzeziński, J. (1997). Metodologia badań psychologicznych.
Francuz, P., Mackiewicz, R. (2007). Liczby nie wiedzą skąd pochodzą. Przewodnik po metodologii i statystyce nie tylko dla psychologów, Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski.
