Problem badawczy
Problem badawczy (ang. research problem) jest pierwszym pytaniem jakie zadaje sobie badacz chcąc zrozumieć jakieś zjawisko, np. „Jakie czynniki wpływają na rozwój kompetencji menedżerskich?”.
Pytanie to nie jest jeszcze pytaniem badawczym, które jest bardziej doprecyzowane, a skupia się wokół jakiegoś obszaru zainteresowania badacza. Postawienie dobrego problemu badawczego, zwykle wymaga:
- krytycznego przeglądu aktualnej literatury – do około 5-10 lat wstecz, jeżeli istnieje,
- identyfikacji luk w aktualnych teoriach – np. z uwagi na zmiany pokoleniowe,
- wstępnej oceny praktycznych implikacji – czy z rozwiązania problemu coś sensownego dla świata (badaczy lub zwykłych ludzi) wyniknie?
Innymi słowy, formułując problem badacz precyzuje, co chce zrozumieć, wyjaśnić albo przewidzieć oraz dlaczego jest to istotne dla danej dyscypliny lub zastosowań praktycznych. Dlatego, aby problem badawczy był użyteczny, musi spełniać różne kryteria:
- Trafności – badanie przyniesie rozwiązanie realnym problemom teoretycznym lub praktycznym, np. rozwinie teorię lub wprowadzi nowe narzędzia diagnostyczne.
- Precyzji – badanie zakłada jasno zdefiniowane zmienne np. zależne i niezależne, które są jawnie obserwowalne przez wskaźniki lub są latentne.
- Wykonalności – badanie jest możliwe do wykonania, tzn. obecna technologia, zasoby finansowe lub czasowe nie stanowią realnego ograniczenia.
Ujmując to metaforycznie: jeżeli wnioski z badania są linią mety, to problem badawczy jest linią startu. Oznacza to, że od problemu wszystko się zaczyna – to jak zostanie postawiony problem, a następnie pytania badawcze i hipotezy, doprowadzi do przyjęcia konkretnego schematu badawczego, np. w paradygmacie ilościowym (korelacyjny, eksperymentalny) lub jakościowym (obserwacyjny lub wywiad). Więcej na ten temat można się dowiedzieć w naszym wpisie blogowym „Jak stawiać hipotezy i pytania badawcze?” (tutaj).
