Zmienna ukryta (lub latentna) – zmienna, która reprezentuje określony konstrukt teoretyczny, ale która jednocześnie nie jest bezpośrednio mierzalna lub obserwowalna.

Zmienna ukryta jest wypadkową innych zmiennych. W przypadku kwestionariuszy standaryzowanych, np. psychologicznych, poszczególne pozycje testowe (itemy) są zmiennymi jawnymi, podczas gdy zmienną ukrytą jest wynik surowy, będący zwykle uśrednieniem lub sumą itemów. Przykładowo, popularny kwestionariusz psychologiczny do pomiaru samooceny SES posiada 10 pytań (pozycji testowych), które są zmiennymi jawnymi, a odpowiedzi na nie sumuje się do postaci ogólnego wskaźnika samooceny, który jest zmienną ukrytą, czyli właściwym wskaźnikiem mierzonego konstruktu teoretycznego.

W kontekście analizy statystycznej i psychometrii zmienna ukryta to rodzaj zmiennej wyodrębnianej za pomocą rodziny analiz czynnikowych. W tym kontekście, zmienna ukryta kojarzona jest zwykle ze specyficzną analizą CFA lub CB-SEM, które obrazuje się w postaci wykresów ścieżkowych, w których to:

• Zmienne latentne oznaczane są jako elipsy.
• Zmienne jawne oznaczane są jako prostokąty.
• Błędy pomiaru (które też są formą zmiennej ukrytej) oznaczane są jako koła.