Skala IQ (ang. Intelligence Quotient – iloraz inteligencji) – to umowny system pomiaru zdolności poznawczych oraz poziomu inteligencji człowieka. Skale IQ są tworzone na podstawie badań normalizacyjnych, dzięki którym wynik pojedynczej osoby można odnieść do wyników uzyskiwanych w populacji .
Skale IQ są opracowywane na podstawie badań normalizacyjnych, w których wyniki uzyskane przez przebadanie dużej i reprezentatywnej próby pozwalają na oszacowanie rozkładu inteligencji w populacji. Na podstawie tego tworzy się określone punkty odniesienia, stosowane później podczas wykonywania testu inteligencji. W tym sensie skala IQ jest pewnego rodzaju „matrycą”, która mapuje rozkład inteligencji w populacji, a sam pojedynczy wynik testu (wartość IQ) jest określeniem poziomu ilorazu inteligencji na tle populacji.
Wyniki testów IQ są zazwyczaj przedstawiane w formie liczbowej, gdzie średnia wynosi 100, a odchylenie standardowe zazwyczaj 15. Oznacza to, że wynik 100 IQ jest wynikiem średnim.
| IQ = 100 + 15 * z |
Inteligencja oceniana za pomocą skal IQ obejmuje różne aspekty funkcji poznawczych, takie jak rozumowanie logiczne, myślenie abstrakcyjne, zdolność uczenia się, pamięć i umiejętność rozwiązywania problemów. Oznacza to, że testy IQ poza mierzeniem inteligencji ogólnej mierzą też jej specyficzne składniki. Najpopularniejsze skale IQ, takie jak test Wechslera czy Stanforda-Bineta, zostały szeroko zweryfikowane pod kątem rzetelności i trafności.
Wartość IQ ma sens przede wszystkim jako wynik normatywny, czyli interpretowany względem odpowiedniej populacji odniesienia, a nie jako „bezwzględna” miara inteligencji. Dzięki temu testy IQ znajdują zastosowanie w psychologii klinicznej, badaniach naukowych, edukacji oraz diagnozowaniu specyficznych trudności poznawczych. Są stosowane przede wszystkim w diagnozie indywidualnej, szeroko m.in. w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, ale również w HR i badaniach naukowych.