Założenie sferyczności to jedno z podstawowych założeń analizy wariancji dla prób zależnych (w schemacie z powtarzanymi pomiarami). Sferyczność wariancji oznacza równość wariancji dla różnic pomiędzy parami powtarzanych pomiarów. Jest to więc założenie analogiczne do założenia równości wariancji w analizie wariancji dla prób niezależnych.
Istnieją testy diagnostyczne, których celem jest ocena sferyczności wariancji. Jednym z takich najbardziej popularnych testów jest test Mauchly’ego.
W przypadku naruszenia założenia dotyczącego sferyczności, wynik standardowej analizy wariancji może być nierzetelny. W takiej sytuacji można zastosować nieparametryczny odpowiednik ANOVA z powtarzanymi pomiarami jakim jest test Friedmana albo zastosować korektę dla wyniku analizy wariancji, na przykład Greenhouse-Geissera lub Huynh-Feldta, która uwzględnia naruszenie założenia sferyczności.