Efekt interakcji – w wieloczynnikowej analizie wariancji oznacza sytuację, w której wpływ jednej zmiennej niezależnej na zmienną zależną zależy od poziomu drugiej zmiennej niezależnej. Efekt interakcji odpowiada na pytanie, czy różnice między poziomami jednego czynnika zmieniają się w zależności od poziomu drugiego czynnika.
Przykładowo, w dwuczynnikowej analizie wariancji 2 × 2 uwzględniającej płeć i miejsce zamieszkania analizujemy dwa efekty główne oraz jeden efekt interakcji:
Załóżmy, że badamy poziom inteligencji. Może się okazać, że kobiety i mężczyźni nie różnią się ogólnie pod względem średniego wyniku, a także że mieszkańcy wsi i miasta nie różnią się ogólnie między sobą. Jednocześnie jednak kobiety mogą osiągać wyższe wyniki niż mężczyźni w mieście, podczas gdy na wsi różnica między płciami nie występuje.
W takim przypadku efekt główny płci może być nieistotny, mimo że różnica między kobietami i mężczyznami występuje na jednym poziomie miejsca zamieszkania. Możliwa jest również sytuacja, w której kierunek różnicy się odwraca, np. kobiety uzyskują wyższe wyniki w mieście, ale niższe na wsi. Taki układ określa się jako interakcję krzyżową.Wynik efektu interakcji raportuje się podobnie jak pozostałe efekty w analizie wariancji, podając statystykę F, stopnie swobody, wartość p oraz miarę wielkości efektu, np. częściowe η2. Istotna interakcja oznacza, że efekt jednego czynnika nie jest taki sam na wszystkich poziomach drugiego czynnika. Dlatego po wykryciu istotnej interakcji zwykle analizuje się efekty proste (simple effects), czyli porównuje poziomy jednego czynnika osobno na poszczególnych poziomach drugiego. Efekty interakcji warto również przedstawiać na wykresach, ponieważ ułatwiają one ocenę kierunku i charakteru zależności.
PRZYKŁAD PORÓWNANIA INTERPRETACJI EFEKTU GŁÓWNEGO I INTERAKCYJNEGO