Percyntyl
Percentyl (inaczej też centyl) – miara pozycji w rozkładzie statystycznym, która określa, jaki procent danych znajduje się poniżej danej wartości. Przykładowo, pierwszy centyl oznacza wartość poniżej której znajduje się 1% danych, drugi centyl oznacza wartość poniżej której znajduje się 2% danych, i tak dalej.
Prostym przykładem jak interpretować centyle może być to zdanie: Twój wynik z egzaminu ze statystyki mieści się w 80 centylu . Co oznacza dwie rzeczy: 1) aż 80% innych studentów otrzymało wynik gorszy
2) tylko 20% studentów miało wynik lepszy.
Prosta i przyjemna interpretacja.
Centyle są związane z innymi miarami pozycji – medianą i kwartylami:
- Mediana to wartość, która dzieli uporządkowany zbiór danych na dwie równe części. Jest to zatem 50. percentyl.
- Kwartyle to trzy wartości, które dzielą uporządkowany zbiór danych na cztery równe części. Pierwszy kwartyl (Q1) to pierwszy 25. percentyl, drugi kwartyl (Q2) to mediana, czyli 50. percentyl, a trzeci kwartyl (Q3) to inaczej 75. percentyl.
W statystyce centyle mają dwa główne zastosowania:
1. Metoda tworzenia norm nieparametrycznych poprzez brak spełnienia założenia o normalnym rozkładzie cechy w próbie na której testowaliśmy narzędzie psychometryczne i nie możemy wykorzystać klasycznej standaryzacji
2. Podział próby na wiele próbek równolicznych, co pozwala nam na przetestowanie hipotez różnic bez wykorzystywania metody eksperymentalnej lub hipotez moderacji, których podział wykorzystuje chociażby popularne makro PROCESS.
W skrócie, centyle to narzędzie statystyczne używane do opisu pozycji konkretnych wartości w rozkładzie danych, co niekiedy umożliwia lepsze zrozumienie struktury danych lub pojedynczych wyników. Pozwala także na tworzenie intuicyjnych norm (siatki centylowe) oraz podział na równoliczne próby.
