Skala standaryzowana to skala, w której wyniki przedstawiane są względem średniej i odchylenia standardowego rozkładu odniesienia. Najprostszym przykładem są wyniki z, dla których średnia wynosi 0, a odchylenie standardowe 1. Skala standaryzowana pokazuje, jak daleko dany wynik znajduje się od średniej, wyrażając tę odległość w jednostkach odchylenia standardowego .
Przykładowo wynik z = 1 oznacza wynik położony jedno odchylenie standardowe powyżej średniej, natomiast z = -2 – dwa odchylenia standardowe poniżej średniej. Dzięki temu można porównywać wyniki pochodzące z różnych skal i testów, nawet jeśli pierwotnie były wyrażone w innych jednostkach.
Sama standaryzacja nie wymaga rozkładu normalnego – matematycznie można ją przeprowadzić dla dowolnej zmiennej ilościowej. Normalność staje się natomiast istotna wtedy, gdy chcemy interpretować wyniki standaryzowane za pomocą typowych udziałów populacji, percentyli czy reguły trzech sigma. Standaryzacja nie zmienia względnego położenia obserwacji ani kształtu rozkładu – zmienia jedynie skalę, na której przedstawiane są wyniki .
W psychometrii standaryzacja stanowi ważny element normalizacji. Pozwala przekształcić wyniki surowe na wyniki wyrażone względem określonej grupy odniesienia, a następnie – jeśli jest to potrzebne – przeliczyć je na inne skale normatywne, np. stenową, tenową lub skalę IQ.
Znaczenie wyniku standaryzowanego zależy od populacji odniesienia, na podstawie której wyznaczono średnią i odchylenie standardowe. Proces obliczania skali standaryzowanej dla zmiennej ilościowej wraz z dodatkowymi informacjami przedstawiono we wpisie dotyczącym standaryzacji zmiennej.