Słownik
Ronald Fisher (1890 – 1962)
Ronald Aylmer Fisher (1890-1962) – był brytyjskim statystykiem, genetykiem i biologiem ewolucyjnym, uznawanym za jednego z głównych twórców nowoczesnej statystyki. Jego dorobek obejmował m.in. teorię estymacji, testowanie hipotez, planowanie eksperymentów, analizę wariancji oraz genetykę populacyjną.
Fisher odegrał fundamentalną rolę w rozwoju nowoczesnego wnioskowania statystycznego oraz metod planowania i analizy eksperymentów. Jednym z jego najważniejszych osiągnięć było rozwinięcie analizy wariancji (ANOVA). Metoda ta pozwala rozdzielić całkowitą wariancję wyników na składniki związane z różnicami między grupami oraz zmiennością wewnątrz grup. Na tej podstawie obliczana jest statystyka F, która służy do oceny, czy obserwowane różnice między średnimi są większe, niż można oczekiwać na podstawie zmienności losowej.Fisher miał również ogromny wpływ na rozwój pojęcia wartości p i testowania istotności statystycznej. W jego podejściu wartość p była miarą zgodności danych z hipotezą zerową, a nie prostym kryterium mechanicznego „przyjęcia” lub „odrzucenia” hipotezy. Wartość p w podejściu Fishera miała przede wszystkim informować o sile niezgodności danych z hipotezą zerową, nie stanowiła przez to samodzielnej miary wielkości efektu.
Fisher rozwinął również metodę największej wiarygodności oraz pojęcia związane z efektywnością estymatorów i informacją Fishera. Jego prace miały istotny wpływ na późniejszy rozwój modeli statystycznych stosowanych w biologii, psychologii, medycynie i naukach społecznych. Szczególnie ważny był także jego wkład w planowanie eksperymentów. Fisher propagował randomizację w manipulacji eksperymentalnej, replikację i kontrolę warunków jako podstawowe elementy poprawnego eksperymentu, co znacznie wzmocniło podstawy wnioskowania przyczynowego.
Dorobek Fishera połączył statystykę matematyczną z praktyką eksperymentalną, tworząc podstawy wielu metod używanych współcześnie. Jego podejście do testowania hipotez różniło się od późniejszej teorii Neymana–Pearsona, związanej m.in. z błędem I rodzaju, błędem II rodzaju i mocą testu. Współczesna praktyka NHST łączy elementy obu tych tradycji.
