Schemat obserwacyjny
Schemat obserwacyjny to jeden z przyjętych sposobów zbierania danych do analizy statystycznej. Badacz w sposób planowy i powtarzalny rejestruje informacje na temat badanego zjawiska.
Przykładowo w celu zmierzenia altruizmu (zmienna latentna) badacz może obserwować, jak często na przestrzeni miesiąca, osoba badana podejmuje działania takie jak: pomaganie innym osobom, dzielenie się, reagowanie na prośby o wsparcie czy inicjowanie bezinteresownej pomocy, które są obserwowalnymi wskaźnikami (zmiennymi jawnymi) mierzonej cechy.
Aby przygotować odpowiednie badanie w schemacie obserwacyjnym, należy określić poszczególne elementy:
- Mierzone zjawisko, czyli co dokładnie chcemy mierzyć.
- Próbę, czyli z jakich obserwacji będziemy wnioskować (osoby, bakterie, drzewa itp.).
- Określenie zmiennych, czyli wstępne opracowanie jakie zmienne zależne, niezależne i zakłócające są celem badania.
Schemat obserwacyjny może mieć charakter zamknięty lub otwarty. Tworzy zatem pole dla badań o charakterze zarówno ilościowym, jak i jakościowym.
Schemat obserwacyjny zwykle prowadzi do badania korelacyjnego w schemacie przekrojowym lub podłużnym, bardzo rzadko wiąże się z manipulacją eksperymentalną, ponieważ zakłada się że badacz w tym schemacie nie ingeruje w obserwowane zjawisko i jest względnie obiektywnym świadkiem zdarzeń. Może to jednak prowadzić do quasi-eksperymentalnego schematu.
Dobrze zaplanowane badanie w schemacie obserwacyjnym, pozwala na przeprowadzenie rzetelnych i trafnych badań, z których można wnioskować o populacji na bazie współczynników korelacji np. r Pearsona lub testów różnic (test t Studenta dla prób niezależnych).
